اختلال عملکرد جنسي در زنان، علل و راه حل

بسياري از زنان در دوره‌اي از زندگي خود يك مشكل جنسي را تجربه مي‌كنند. برخي آمارها نشان مي‌دهد كه حداقل 4 نفر از هر 10 زن يكي از انواع مشكلات جنسي را در طول زندگي تجربه مي‌كنند كه در اصطلاح پزشكي، به همه آنها "اختلال عملكرد جنسي" گفته مي‌شود.
به تازگي برخي از شركت هاي دارويي ادعا كرده‌اند دارويي براي تحريك ميل جنسي زنان در دست ساخت و بررسي دارند كه يك ماده استنشاقي است و بر مغز اثر تحريكي دارد. "برومولانوتايد" كه به اصطلاح وياگراي زنانه نام گرفته در زناني كه كاهش ميل و انگيزش جنسي دارند، مي‌تواند مفيد واقع شود. البته اين دارو مانند وياگرا عمل نمي‌كند (وياگرا جريان خون اعضاي تناسلي را افزايش مي‌دهد) بلكه باعث آغاز و تسهيل تحريك جنسي مي‌شود. اگر چه راه هاي درماني ساده تر هم وجود دارد، متاسفانه با وجود شيوع اختلالات جنسي، هنوز مبتلايان از مطرح كردن مشكلات خود حتي با پزشك خودداري مي‌كنند. تداوم مشكلات جنسي در يكي از مراحل پاسخ جنسي، طولا‌ني شدن اختلال عملكرد جنسي نام مي‌گيرد كه در فرد ايجاد اضطراب كرده و اثر منفي بر روابط زناشويي او مي‌گذارد. البته اضطراب هم خود باعث تشديد و ادامه اختلال مي‌شود. اگر چه عوامل متعددي موجب اين اختلال در زنان مي‌شوند اما قابل درمان هستند ولي متاسفانه به دليل شرم از در ميان گذاشتن اين مشكلات با پزشك يا مشاور، حتي آسان‌ترين راه درمان (يعني آشنايي با ساختار بدني و عملكرد طبيعي بدن در زمان فعاليت جنسي) نيز مورد غفلت واقع شده است.

كدام مرحله؟ كدام درد؟
 
اختلال عملكرد جنسي در زنان به چند گروه تقسيم مي‌شود كه گاهي با هم تداخل پيدا مي‌كنند و همراه مي‌شوند. در اختلال ميل جنسي كه شايع ترين نوع اين اختلالات در زنان است، ميل جنسي كم يا قطع مي‌شود. نوع ديگري از اختلا‌لا‌ت كه در آن ممكن است ميل جنسي سر جاي خود باشد اما فرد قادر به حفظ و ادامه انگيزش جنسي نباشد و يا با وجود ميل به اين امر، تحريك نشود، اختلال انگيزش جنسي است.
در اختلال ارگاسميك با وجود تحريك و انگيزش كافي زن نمي‌تواند به اوج لذت جنسي (ارگاسم) برسد. اگر زني دچار انقباض غير ارادي عضله مهبل (واژينسيموس) يا درد آلت تناسلي قبل، بعد يا هنگام مقاربت شود، دچار اختلال درد جنسي شده است. اگر چه اختلال عملكرد جنسي در زنان در تمام سنين ممكن است رخ دهد اما بيشتر در زمان عدم تعادل هورموني مانند بارداري، بعد از زايمان (شيردهي) و پيش از يائسگي شايع است. گاهي هم بيماری هاي جدي مانند سرطان، عامل اين اختلال است.

چرا و به چه علت؟

عوامل متعددي در ايجاد پاسخ جنسي زنان دخيل هستند از جمله فيزيولوژي، انگيزه‌ها، تجربه‌ها، باورها، روش زندگي و روابط كه اگر هركدام از اين اجزاء‌ دچار مشكل شود، مي‌تواند بر عملكرد جنسي و در پي آن روابط زناشويي تاثير منفي بگذارد. گاهي نارضايتي هاي بيان نشده در حضور اختلالات عملكرد جنسي مي‌تواند باعث تيرگي روابط زن و شوهر و حتي جدايي شود.
شرايط فيزيكي و ساختاري مي‌تواند يكي از عوامل مشكلات جنسي باشد. مثلا التهاب مفاصل، مشكلات ادراري و روده‌اي، جراحي لگن، خستگي، سردردها يا دردها و اختلالات عصبي ديگر از جمله ام.اس مي‌توانند علت ماجرا باشند. گاهي هم مصرف داروهاي خاصي از جمله ضدافسردگي‌ها داروهاي فشار خون، آنتي ‌‌هيستامين‌ها و داروهاي شيمي ‌‌درماني، مي‌توانند ميل جنسي و توانايي رسيدن به ارگاسم را كاهش دهند. گاهي عوامل هورموني مانند كاهش سطح استروژن در دوران پيش از يائسگي ممكن است منجر به تغييراتي در بافت ناحيه تناسلي و پاسخ جنسي شوند. در اين حالت چين‌هاي پوستي ناحيه (لابيا) نازك و چروك مي‌شود و بخش بيشتري از كليتوريس در معرض قرار مي‌گيرد و اين مسئله موجب كاهش حساسيت كليتوريس مي‌شود. به ‌علاوه به‌دليل نازك شدن و كاهش قابليت ارتجاعي پوشش ناحيه، مهبل تنگ تر مي‌شود به‌خصوص زماني كه فعاليت جنسي كم يا قطع شده باشد. در ضمن تورم طبيعي و نرم و ليز شدن مهبل در طول تحريك جنسي به كندي صورت مي‌گيرد و اين عوامل موجب درد و ناراحتي در طول مقاربت مي‌شود.
عوامل رواني و اجتماعي هم در ايجاد اين مشكل نقش دارند. مشكلات انگيزشي مثل اضطراب، افسردگي يا استرس و سابقه قرار گرفتن در معرض تجاوز جنسي از اين جمله‌اند. گاهي هم در طول بارداري و پس از زايمان و شيردهي ميل جنسي زنان كاهش مي‌يابد. شايد علت رواني مسئله علاوه بر تغييرات هورموني، تعدد وظايف زن و سردرگمي اوست. ايفاي نقش همسر، خانه‌داري، شغل خارج از منزل و حتي گاهي نگهداري از والدين، در كنار هم سخت است. سن و وضعيت سلامت شوهر، احساس زن نسبت به همسر و نظر او نسبت به بدن خود و همسر، عوامل ديگري هستند كه مي‌توانند با ساير علت ها همراه شوند. گاهي هم به‌دليل سخت گيري‌هاي خانوادگي‌، حتي روابط شرعي و مجاز نيز در فرد ايجاد احساس گناه كرده و او را دچار اختلال عملكرد جنسي مي‌كند.

كي برويم دكتر؟
 
وقتي كه هر كدام از انواع مشكلات ذكر شده در روابط زناشويي به حدي تكرار يا تداوم مي‌يابد كه باعث آزار و اذيت مي‌شود، بايد براي بررسي علل فيزيكي و رواني به پزشك مراجعه كرد. براي حل مشكل ابتدا بايد بيماري زمينه‌اي درمان شود مثلا اگر زني اختلال هورموني دارد يا دارو مصرف مي‌كند بايد درمان هورموني قطع و تغيير دارو صورت گيرد.
گاهي معالجه اين اختلال نياز به دارو دارد اما در اغلب موارد درمان بدون نياز به دارو انجام مي‌شود. ابتدا بايد با بهبود روابط بين خود و همسرتان، سلامت جنسي را تامين كنيد.